Anonim zwany Gallem.html
 
| ca | de | en | es | fr | it | nl | no | pl | pt | ru | ro | fi | sv | tr | vo |


 

Grafika:Cmbox content.png
 Niektóre informacje zawarte w artykule wymagają weryfikacji.
Do weryfikacji: Jaka jest podstawa bibliograficzna nazwy tego hasła - w PSB istnieje Gall Anonim, nomenklatura PSB powinna być obowiązująca na wiki
Tablica upamiętniająca Galla Anonima we Wrocławiu

Anonim zwany Gallem, także Gall Anonim (ur. ? - zmarł po 1116) - pierwszy kronikarz działający na ziemiach polskich, autor Kroniki polskiej.

Praktycznie nic o nim nie wiadomo. Był mnichem, prawdopodobnie benedyktynem. Szczątkowe informacje, które posiadamy, są jedynie domysłami, snutymi na podstawie skąpych wzmianek autobiograficznych w Kronice. Z tego też powodu historycy nadal prześcigają się w często sprzecznych ze sobą, a nieraz także i fantastycznych domysłach. Żył w czasach Bolesława III Krzywoustego. Prawdopodobnie urodził się między 1050 - 1060 rokiem. Do Polski mógł przybyć ok. 1089 lub 1109 roku. Kronikę napisał prawdopodobnie na życzenie kanclerza Michała Awdańca w latach 1112-1116. Możliwe, że po śmierci kanclerza Michała prowadził kancelarię książęcą.

Wybitny renesansowy dziejopis, biskup Marcin Kromer, w którego posiadaniu znajdował się jeden z ocalałych do dziś dnia rękopisów Kroniki, napisał uwagę na marginesie: Niniejszą historię napisał Gall, mnich jakiś zapewne, jak można wnosić z przedmów, który żył za czasów Bolesława III. Od tego czasu przyjęło się nazywanie Anonima Gallem.

Spis treści

edytuj Informacje z Kroniki

Kronika Polski napisana została w latach 1112-1116. Jest ona dziełem o wybitnym kunszcie literackim i ma charakter moralistyczny. Przedstawia dzieje od początku dynastii Piastów, po czasy współczesne autorowi.

edytuj Co Anonim o sobie ujawnił sam

  • Prawdopodobnie przybył do Polski z Węgier.
  • Był pielgrzymem.
  • Podkreślał atencję do kultu św. Idziego (na co zwrócili uwagę historycy)
  • Nie był Skandynawem - wykazał całkowity brak znajomości Europy Północnej
  • Był uczestnikiem spotkania Krzywoustego i Kolomana Uczonego na Węgrzech.

edytuj Co ujawnia styl pisania

  • Sposób pisania świadczy o wysokiej klasy wykształceniu (co świadczy o mnichu lub osobie wysokiego rodu)
  • Biegłość w sztuce pisarskiej świadczy, że nie jest to pierwsze dzieło jakie napisał.
  • Kronika została napisana w sposób wówczas nowatorski. Styl taki powstał na północy Francji, stosowany był we Flandrii, Nadrenii i Holandii, Belgii.

edytuj Hipotezy pochodzenia Galla Anonima

  • Anonim był Polakiem. Ta teza (powstała wskutek nieporozumienia) już upadła. Gotfryd Lengnich, wydając drukiem Kronikę polską, za autora podał Marcina Gallusa. Nie było nikogo takiego. Wydawca pomylił Anonima z Marcinem Galikiem, o którym mógł przeczytać u Jana Długosza.
  • Anonim był zakonnikiem z Prowansji z klasztoru Saint-Giles (tam spoczywały relikwie św. Idziego, tam dary wysyłał Władysław Herman błagając Boga o potomka). Mnich przebywał czas jakiś w filii tego klasztoru w Somogyvàr na Węgrzech (stąd jego znajomość terenów węgierskich). Był też autorem Gesta ungarorum (czyli węgierskiego odpowiednika Kroniki polskiej, powstałej również w tym okresie). Tamto dzieło nie zachowało się nawet w odpisach. Biblioteka klasztoru St. Giles została zniszczona w 1562 roku, brak więc materiału porównawczego który mógłby potwierdzić tę teorię. (za M. Plezia)
  • Anonim był węgierskim mnichem. Do Polski przybył najprawdopodobniej z klasztoru św. Idziego w Somogyvár na Węgrzech około 1110, wraz z wracającym z pielgrzymki Bolesławem III, pokutującym w ten sposób za zabójstwo brata Zbigniewa. Wtedy odbyła się też tajna rada z Kolomanem. Jednakże w klasztorze w Somogyvár ani nigdzie na Węgrzech nie było jeszcze ośrodka literackiego, którego mnisi operowaliby aż tak rozwiniętą łaciną. (za P. David)
  • Był Włochem, członkiem rodu Orseolich (czyli dożów weneckich). Mógł ukrywać się w klasztorze św. Mikołaja na Lido w Wenecji. Później był wychowawcą królewicza Mieszka przebywającego na Węgrzech na wygnaniu. Razem z nim przybył do Polski w 1089. (za T. Wojciechowski)
  • Gall Anonim i Mnich z Lido (autor Historii o translacji św. Mikołaja Wielkiego) to ta sama osoba. Wywodził się z północnowłoskiego lub adriatyckiego kręgu kulturowego. Łączyły go bliskie związki z Dalmacją, a zwłaszcza z Zadarem[1].
  • Anonim był mnichem z Flandrii. W 1081 roku biskup poznański Franko przebywał w klasztorze św. Huberta w Ardenach we Flandrii (związanym z kultem św. Idziego). W 1061 roku mnich tego klasztoru Lambert Młodszy napisał kronikę. Później musiał z klasztoru uciekać. Czy nie on może być Anonimem? (za Jerzy Zathey)

edytuj Bibliografia

Przypisy

  1. ↑ Tomasz Jasiński, O pochodzeniu Galla Anonima, Kraków 2008

edytuj Zobacz też

Dodatkowe informacje w siostrzanych projektach:
 Teksty źródłowe  w Wikiźródłach
 Cytaty  w Wikicytatach

edytuj Linki zewnętrzne
All Right Reserved © 2007, Designed by Stylish Blog.