Elżbieta Pleszczyńska.html



Elżbieta Pleszczyńska
Urodzona	20 marca 1933

Elżbieta Pleszczyńska (ur. 20 marca 1933) – statystyk, profesor zwyczajny nauk matematycznych^[1], działaczka społeczna na rzecz pomocy niepełnosprawnym.

edytuj Działalność naukowa

W 1956 została magistrem matematyki na Uniwersytecie Warszawskim (Wydział Matematyki, Fizyki i Chemii; więcej na ten temat)^[1]. Po obronie, pomimo krytycznych warunków życiowych^[2] wybrała pracę naukową. Od 1956 do 1972 pracowała w Instytucie Matematycznym PAN, gdzie zajmowała się statystyką matematyczną^[1]. W 1965 obroniła tam u prof. Jana Oderfelda doktorat z dziedziny analizy dyskryminacyjnej (Moc testu a rozdzielność hipotez w projektowaniu badań statystycznych)^[3]. Na przełomie lat 1967/8 odbyła czteromiesięczny staż naukowy na Uniwersytecie Walijskim (Wielka Brytania), a na przełomie 1971/2 sześciomiesięczny na Uniwersytecie Montrealu^[1]. W 1973 obroniła w IMPAN habilitację (Problemy estymacji trendu w analizie statystycznej szeregów czasowych)^[4]. Następnie w 1973 przeniosła się do Instytutu Podstaw Informatyki PAN. W 1977, 1979 i 1989 wyróżniona nagrodą Sekretarza Naukowego PAN^[1]. W 1981 odwiedziła Włochy na zaproszenie Włoskiej Akademii Nauk^[1]. W 1993 została mianowana profesorem nauk matematycznych^[1]. W latach 90., wraz z zespołem, zapoczątkowała nową gałąź analizy statystycznej – gradacyjną analizę danych. W 2000 została zaproszona na konsultacje na Uniwersytecie Cambridge^[1].

Elżbieta Pleszczyńska została w 2001 roku zaliczona przez KBN do grona stu najwybitniejszych przedstawicieli polskiej informatyki^[5]. Co prawda wszystkie prace Pani Profesor zawsze dotyczyły statystyki i eksploracji danych, jednak klasyfikacja dyscyplin naukowych KBN w ogóle nie uwzględniała takich dziedzin, więc z konieczności były one kierowane do działu "informatyka", jako najbliższemu eksploracyjnej analizie danych^[6].

W Instytucie Podstaw Informatyki PAN prof. Pleszczyńska przed lata kierowała Zespołem Statystycznej Analizy Danych, aż do osiągnięcia wieku 70 lat, kiedy zgodnie z Ustawą o PAN pracownik mianowany musi przejść na emeryturę^[7]. To drobne biurokratyczne utrudnienie nie przeszkadza jej nadal intensywnie zajmować się pracą społeczną i naukową^{[8][9][10][11]}.

edytuj Poglądy naukowe

Prof. Pleszczyńska znana jest z krytyki klasycznego podejścia statystycznego. Klasyczne metody parametryczne, takie jak współczynnik korelacji Pearsona czy metoda najmniejszych kwadratów, dają rzetelny i porównywalny pomiar rzeczywistych zależności tylko dla porównywalnych typów rozkładu populacji (na ogół zakłada się wielowymiarowy rozkład normalny). Klasyczne parametryczne testy hipotez statystycznych także są wyprowadzane przy założeniu określonych rozkładów. Metody te zawodzą w przypadku występowania elementów odstających, a ich wyniki powinny być odmiennie interpretowane przy rozkładach innych niż normalne. Założeń tych w praktyce się nie sprawdza, co więcej nie są one nigdy spełnione – nie istnieje w realnym świecie rozkład normalny, gdyż każda cecha statystyczna jest ograniczona (nie ma ludzi o wzroście -170 cm, czy +2 km), podczas gdy rozkład normalny zakłada dodatnią gęstość prawdopodobieństwa dla dowolnej wartości rzeczywistej. W wielu przypadkach rozkład jest dodatkowo skośny, lub dyskretny, co nie przeszkadza ludziom używać metod projektowanych dla rozkładu normalnego. Metody parametryczne zwykle pracują więc na danych, których nie obejmowało ich matematyczne wyprowadzenie. Rozmiar tego odstępstwa od założeń może być zmierzony, jednak decyzja, jaki jego poziom jest akceptowalny, jest sztuczna i zwykle nie wynika z merytorycznych badań. Mimo to często korzysta się z wyników testów parametrycznych, co prowadzi do "naukowego" uzasadniania nienaukowych, z góry założonych, wniosków. Z tych powodów prof. Pleszczyńska jest zwolenniczką eksploracyjnej analizy danych^[12] oraz metod nie wymagających wstępnych założeń dotyczących rozkładów (rho Spearmana, tau Kendalla, gradacyjna analiza danych, itp.).

edytuj Publikacje

Ważniejsze publikacje (wybór z kilkudziesięciu)^[1]:

• Teresa Kowalczyk, Elżbieta Pleszczyńska, Fred (red.) Ruland: Grade Models and Methods for Data Analysis with Applications for the Analysis of Data Populations. Berlin Heidelberg New York: seria: Studies in Fuzziness and Soft Computing, vol. 151, Springer Verlag, 2004. ISSN 1434-9222, ISBN 3-540-21120-9. 
• Elżbieta Pleszczyńska, Wiesław Szczesny: Grade exploratory methods applied to some medical data sets. Biocybernetics and Biomedical Engineering, vol. 22, 1, 17–30, 2002. 
• Elżbieta Pleszczyńska, Wiesław Szczesny, Maria Grzegorek: Clustering Respondents in Clinical Databases Using Ordered Grade Clustering. Warszawa: w: Bobrowski L., Doroszewski J., Victor N. (red.), Lecture Notes of the ICB Seminars Statistics and Clinical Practice, International Center of Biocybernetics, 64–69, czerwiec 2002. 
• T. Bromek, E. (red.) Pleszczyńska: Statistical inference. Theory and practice.. Warszawa, Kluwer Dordrecht: PWN, 1991. 

edytuj Działalność społeczna

Elżbieta Pleszczyńska była pomysłodawczynią oraz współzałożycielką we wrześniu 1990 Fundacji Pomocy Matematykom i Informatykom Niesprawnym Ruchowo^[13][14]. Jest też sekretarzem Fundacji i jednym z głównych motorów jej działań^[15][16]. Fundacja^[17]:

• pomaga w aktywizacji zawodowej inwalidów (nie tylko matematyków i informatyków) poprzez telepracę (np. w 2007 pracę dzięki Fundacji znalazło 140 niepełnosprawnych osób^[18]),
• prowadzi szkolenia dla inwalidów w zakresie Internetu oraz obsługi komputera (także egzaminy z Europejskiego Komputerowego Prawa Jazdy, później Europejskiego Certyfikatu Umiejętności Komputerowych)^[19] oraz dla doradców środowiskowych osób niepełnosprawnych,
• przygotowuje eksperckie sondaże w środowisku osób niepełnosprawnych^[20]
• prowadzi w ramach uruchomionego w 2007 projektu MOBIDAT pomiary obiektów użyteczności publicznej na terenie Warszawy-Śródmieście z punktu widzenia ich dostępności dla osób niepełnosprawnych^[21]
• wspomaga inwalidów – sprzętem, finansowo^[21],
• prowadzi Centrum Usług Doradczych (CUD) w ramach którego oferuje bezpłatną pomoc bezrobotnym osobom niepełnosprawnym poszukującym pracy^[22]
• tworzy od 2008 Centra Kształcenia na Odległość na Wsiach - gdzie mieszkańcy wsi mogą zdobywać kwalifikacje zawodowe dzieki szkoleniom e-learningowym^[21]
• zapewnia dostęp do Internetu i sprzętu komputerowego w ramach Komputerowego Laboratorium Inwalidów Ruchu KLABIR.
• publikuje przegląd sytuacji inwalidów w Polsce, pod tytułem "Na wózku inwalidzkim po Infostradzie do Europy?"^[23].
• utworzyła w 1996 prowadzonego przez inwalidów wortal Internet dla Niepełnosprawnych (IdN); W ramach IdN działał dwutygodnik Kurier IdN.

21 marca 2001 Elżbieta Pleszczyńska opuściła zarząd Fundacji^[24]. 12 stycznia 2007 prof. Pleszczyńska ponownie przejęła kontrolę nad założoną przez siebie Fundacją. Doprowadziła do wymiany zarządu i weszła (jako sekretarz) do Rady Fundacji^[25][26][27].

edytuj Prywatnie

Ma syna – dziennikarza i dwójkę wnucząt. Mieszka na warszawskiej Woli.

Przypisy

edytuj Linki zewnętrzne

• Strona dla Eli Pleszczyńskiej – z okazji imienin