Europa Środkowa.html

Niektóre informacje zawarte w artykule wymagają weryfikacji.
Do weryfikacji: definicja, źródła, kryteria więcej w dyskusji

Mapa polityczna (2004)

Europa Środkowa – region położony pomiędzy różnie definiowanymi Europą Zachodnią i Europą Wschodnią. Europa Północna, Południowa i Południowo-Wschodnia również wpływają na zakres tego pojęcia, w zależności od ujęcia ich granic. Termin zaczął być znów używany po upadku żelaznej kurtyny, dzielącej "Europę Środkową" na dwie części. Pojęcie rozumiane jest różnie w zależności od okresu historycznego.

Najczęściej do państw środkowoeuropejskich zalicza się następujące kraje alpejskie i kraje Grupy Wyszehradzkiej:

Region ten zajmuje powierzchnię ponad 1 mln km² z liczbą ludności wynoszącą 164 mln^[1]. Jest to obszar wspólnej historii i kultury, które odróżniają go od sąsiednich regionów. Na wschód i południowy wschód od Europy Środkowej położone są terytoria opanowane przez długi okres przez Imperium Osmańskie i Cesarstwo Rosyjskie, z silnym wpływem kultury helleńskiej (np. mająca swe źródła w alfabecie greckim cyrylica) – obszary, na których występuje prawosławie, kościół unicki oraz islam, podczas gdy Europa Środkowa pozostaje obszarem zdominowanym przez katolicyzm.

Europa Środkowa jest regionem niewchodzącym w skład Imperium Rzymskiego (określanym jako Barbaricum) i późno włączonym w krąg kultury śródziemnomorskiej. Od wykształcenia się kapitalizmu w XVI wieku do czasu II wojny światowej, region Europy Środkowej wyróżniał się konserwatyzmem politycznym, w przeciwieństwie do liberalnej Europy Zachodniej i idei rewolucji francuskiej.

Żartobliwie mówi się, iż Europa Środkowa to ta część kontynentu, która uważana jest za wschodnią przez Europejczyków zachodnich, oraz za zachodnią przez Europejczyków wschodnich.

edytuj Europa Środkowa pod względem kulturowym

Zachodnioeuropejski basen kulturowy wg Huntingtona

Kultura środkowoeuropejska wykracza poza dzisiejsze granice krajów uznawanych za przynależące do Europy Środkowej i obejmuje obszary historycznie należące do Świętego Cesarstwa Rzymskiego, Królestwa Węgier, monarchii habsburskiej czy Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Należą do nich następujące regiony:

Białoruś (zachodnie krańce)
Bośnia i Hercegowina (część północna koło Wojwodiny)
Chorwacja (często wyłącza się Dalmację)
Rumunia (Transylwania, Banat, Bukowina)
Serbia (Wojwodina, Belgrad)
Ukraina (Zakarpacie, Galicja, Wołyń, Podole)

edytuj Bibliografia

O. Halecki, Historia Europy - jej granice i podziały, Instytut Europy Środkowo-Wschodniej, Lublin 2002
M. Kundera, Zachód porwany albo tragedia Europy Środkowej, "New York Review of Books" 26.04.1984, wersja polska: "Zeszyty Literackie", nr 5, 1984 (online)
Cz. Miłosz, Rodzinna Europa, Wydawnictwo Literackie, różne wydania
J. Andruchovič, A. Stasiuk, Moja Europa : dwa eseje o Europie zwanej Środkową, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2000
T.G. Ash, Does Central Europe Exist?, The New York Review of Books, October 9, 1986 [1]
T.G. Ash, The Puzzle of Central Europe, The New York Review of Books, March 18, 1999 [2]